De witte sloper: foute bemesting (Ekoland mei 2017)

Foute bemesting maakt van melk een witte sloper

Dat gebruik van kunstmest gevolgen heeft voor de mineralenbalans in de bodem is te begrijpen, maar hoe dit doorwerkt in de samenstelling van onze voedingsmiddelen en vervolgens in ons lichaam is nog nauwelijks bekend. Anton Nigten onderzoekt dit en heeft onlangs zijn eerste resultaten bekend gemaakt op het Down2Earth-symposium in Wageningen.

Het betoog van Nigten begint bij de fabel dat zuivelproducten goed zouden zijn voor de ontwikkeling van onze botten. Dit is in tegenspraak met de toenemende gevallen van botontkalking, juist in ons land, ondanks een generaties lange promotie van melk (van ‘Goed voor elk’ en ‘Joris Driepinter’ tot ‘De witte motor’).

Het nog meer generaties durende gebruik van kunstmest (later nog aangevuld met drijfmest), met overmatige toevoeging van stikstof, fosfor en kalium aan de gewassen, heeft de mineralenbalans ernstig verstoord, zowel in de bodem als in onze voedingsgewassen. Met name de onbalans tussen calcium en magnesium in ons lichaam, vertaalt zich in zwakke botten. 

Nigten: “Voor de normale fysiologische processen blijft er feitelijk heel weinig magnesium beschikbaar.  De prijs die we betalen is osteoporose enerzijds  en verkalking van de weke delen anderzijds. “ en over de gewenste balans: “Uit de magnesiumliteratuur blijkt dat de calcium - magnesiumverhouding tussen de 1 en de 2 moet liggen, mits fosfor, kalium en natrium ook laag zijn.”

Deze verhouding komt echter niet overeen met de aanbevelingen van de Gezondheidsraad - en het daaraan verbonden Voedingscentrum - het onafhankelijk wetenschappelijk adviesorgaan van de overheid voor de aanbevolen samenstelling van onze dagelijkse voeding. Het Voedingscentrum schrijft daar het volgende over: “Magnesium is een mineraal dat nodig is voor de botopbouw”. Maar even verderop: “Een tekort aan magnesium komt niet snel voor”. Het advies is om vanaf 14 jaar 350 mg magnesium per dag binnen te krijgen voor mannen, en 280 mg voor vrouwen.

Nigten: “Magnesium binnenkrijgen is één ding. Maar opnemen en benutten is nog iets heel anders. De daadwerkelijke opname van magnesium wordt namelijk in onze darmen afgeremd door hoge gehaltes aan met name calcium, fosfor, kalium, ammonium en nitraat.”

Wat calcium betreft adviseert de Gezondheidsraad een dagelijkse inname van 1000 tot 1200 milligram. Het Voedingscentrum legt expliciet de relatie met (het voorkomen van) osteoporose: Als je voldoende calcium binnenkrijgt, heb je op latere leeftijd minder kans op botontkalking of osteoporose. (...) Als je helemaal geen zuivelproducten eet of drinkt is de kans op te weinig calcium groot. Je kan dan na verloop van tijd botontkalking krijgen”. 

Nigten noemt dit onzin: “500 mg calcium per dag is ruim voldoende. En calcium heeft niets met osteoporose te maken. Dat was al in 1978 de conclusie van Paterson en Path in het Postgraduate Medical Journal.”

Magnesium

Warm aanbevolen door de Gezondheidsraad

Dat gebruik van kunstmest gevolgen heeft voor de mineralenbalans in de bodem is te begrijpen, maar hoe dit doorwerkt in de samenstelling van onze voedingsmiddelen en vervolgens in ons lichaam is nog nauwelijks bekend. Anton Nigten onderzoekt dit en heeft onlangs zijn eerste resultaten bekend gemaakt op het Down2Earth-symposium in Wageningen.

Het betoog van Nigten begint bij de fabel dat zuivelproducten goed zouden zijn voor de ontwikkeling van onze botten. Dit is in tegenspraak met de toenemende gevallen van botontkalking, juist in ons land, ondanks een generaties lange promotie van melk (van ‘Goed voor elk’ en ‘Joris Driepinter’ tot ‘De witte motor’).

Het nog meer generaties durende gebruik van kunstmest (later nog aangevuld met drijfmest), met overmatige toevoeging van stikstof, fosfor en kalium aan de gewassen, heeft de mineralenbalans ernstig verstoord, zowel in de bodem als in onze voedingsgewassen. Met name de onbalans tussen calcium en magnesium in ons lichaam, vertaalt zich in zwakke botten. 

Nigten: “Voor de normale fysiologische processen blijft er feitelijk heel weinig magnesium beschikbaar.  De prijs die we betalen is osteoporose enerzijds  en verkalking van de weke delen anderzijds. “ en over de gewenste balans: “Uit de magnesiumliteratuur blijkt dat de calcium - magnesiumverhouding tussen de 1 en de 2 moet liggen, mits fosfor, kalium en natrium ook laag zijn.”

Deze verhouding komt echter niet overeen met de aanbevelingen van de Gezondheidsraad - en het daaraan verbonden Voedingscentrum - het onafhankelijk wetenschappelijk adviesorgaan van de overheid voor de aanbevolen samenstelling van onze dagelijkse voeding. Het Voedingscentrum schrijft daar het volgende over: “Magnesium is een mineraal dat nodig is voor de botopbouw”. Maar even verderop: “Een tekort aan magnesium komt niet snel voor”. Het advies is om vanaf 14 jaar 350 mg magnesium per dag binnen te krijgen voor mannen, en 280 mg voor vrouwen.

Nigten: “Magnesium binnenkrijgen is één ding. Maar opnemen en benutten is nog iets heel anders. De daadwerkelijke opname van magnesium wordt namelijk in onze darmen afgeremd door hoge gehaltes aan met name calcium, fosfor, kalium, ammonium en nitraat.”

Wat calcium betreft adviseert de Gezondheidsraad een dagelijkse inname van 1000 tot 1200 milligram. Het Voedingscentrum legt expliciet de relatie met (het voorkomen van) osteoporose: Als je voldoende calcium binnenkrijgt, heb je op latere leeftijd minder kans op botontkalking of osteoporose. (...) Als je helemaal geen zuivelproducten eet of drinkt is de kans op te weinig calcium groot. Je kan dan na verloop van tijd botontkalking krijgen”. 

Nigten noemt dit onzin: “500 mg calcium per dag is ruim voldoende. En calcium heeft niets met osteoporose te maken. Dat was al in 1978 de conclusie van Paterson en Path in het Postgraduate Medical Journal.”

Ekoland - mei 2017

Ekoland - mei 2017

Help Humus in tijdschrift Bodem

De actie Help Humus – eet de grond gezond! is verschenen in het vakblad voor bodemkundigen. Het tijdschrift Bodem wijdt in augustus 2015 drie pagina’s aan "De bodem: weten, eten en geweten".

Een artikel grondig onderbouwd met recente literatuur en geschreven met Jan Diek van Mansvelt onder redactie van GROENtekst.

Bodem - augustus 2015

Bodem - augustus 2015

Bodem - augustus 2015