Levende bodem centraal op symposium Down2Earth

Louise Vet: "Welkom in het Huis van de wetenschap!"

"Toegepaste gewasconcepten: zijn planten werkelijk lui?" is de intrigerende titel van het door de stichting Down2Earth georganiseerde symposium dat op vrijdag 4 december in Wageningen gehouden is. Plaats van handeling is het NIOO-KNAW-gebouw.

Dagvoorzitter Professor Louise Vet, directeur van het hier gevestigde onderzoeksinstituut NIOO, verwelkomt een honderdtal deelnemers in wat zij noemt 'Het huis van de wetenschap'. Voorzitter Jan Diek van Mansvelt zet hoog in als hij '…een fundamentele reflectie op de landbouwwetenschap' aankondigt. 

Het diverse publiek van onderzoekers, boeren, ambtenaren en overige geïnteresseerden in het wel en wee van de landbouw deelt een gezamenlijke zorg om de toekomst van de aarde, te beginnen bij de levende bodem. Herman Wijffels is daar duidelijk in: '… het draagvermogen van de aarde is overbelast', en daarbij noemt hij de landbouw 'de meest destructieve industrie van deze planeet'. Als econoom vindt hij de tijd gekomen dat wij ons lineaire denken loslaten en inzetten op een circulaire economie, waarbij we onze natuurlijke hulpbronnen niet meer overvragen. 

Historicus Joost Visser legt vervolgens uit hoe het zo ver heeft kunnen komen, aan de hand van de tot NPK verschraalde opvattingen over plantenvoeding in de vorige eeuw en de steeds grotere rol van overheid en industrie: "Plaats de boer en de levende bodem opnieuw in het centrum van de landbouw."

Landbouwwetenschapper Anton Nigten trekt die lijn door naar onze voeding en gezondheid: hij wijst op de ontstane onbalans van essentiële mineralen in onze voedingsgewassen. Toxicoloog Henk Tennekes en biochemicus Claudia Külling wijzen op de ecocidale gevolgen van de bestrijdingsmiddelen voor mens en milieu en de noodzaak van een Deltaplan agro-ecologie. 

De verscheidenheid van het gezelschap zorgt de hele dag voor levendige discussies die bijdragen aan een waardevolle uitwisseling van ervaringen en ideeën. De petitie van de Down2Earth-actie Help Humus is door de deelnemers enthousiast ondertekend. Het belang van een levende bodem is voor iedereen voelbaar: als producenten, onderzoekers en consumenten.

Tekst: Pieter Geluk 
Foto's: Dirk Hart

Voor meer informatie: www.down2earth.nu en www.helphumus.nu

Uit: Biojournaal - www.biojournaal.nl  - publicatiedatum: 7-12-2015

Recensie Down2Earth-symposium op Foodlog

Wijffels - pijnlijk opbouwend...

‘Landbouw is de meest destructieve industrie van deze planeet’ Om de discussie los te maken is dit citaat van Wijffels boven het artikel gezet, niet representatief voor het symposium, maar wel effectief om rond de kerstdagen van 2015 bijna tweehonderd reacties los te krijgen.

 

‘Landbouw is de meest destructieve industrie van deze planeet’ Dat zei Herman Wijffels tijdens Down2Earth in Wageningen op 4 december 2015. Het was niet alleen confronterend, maar ook pijnlijk opbouwend. Een betere bodem begint namelijk bij jezelf. Journalist Pieter Geluk beschrijft zijn impressie van het symposium.

 

Foodlog - www.foodlog.nl - vanaf 23 december 2015 - laatste (= 191ste) reactie is van 29 januari 2016

 

‘Landbouw is de meest destructieve industrie van deze planeet’

Vet: oude tweedeling verdwenen

“We zullen het zelf moeten doen…”, verzucht een van de deelnemers aan het inspirerende symposium van de stichting Down2Earth* begin deze maand in Wageningen.

Toch beluister ik geen berusting. Het klinkt eerder als een overtuiging: wij als consumenten zijn werkelijk in staat om een duurzame vorm van landbouw te realiseren, die bijdraagt aan een vruchtbare bodem. Het publiek weet zich daarbij gesterkt door de slotwoorden van Down2Earth-voorzitter Jan Diek van Mansvelt: “… iedere hap die we eten is een keuze voor of tegen een levende bodem!”

Wijffels: landbouw is de meest destructieve industrie van deze planeet

Best irritant om zo rechtstreeks op ons eetgedrag te worden aangesproken. Toch blijken de ruim honderd aanwezigen hier steeds meer van doordrongen, naarmate de symposiumdag vordert. Het moet niet alleen anders, het kan ook anders: “Loskomen van het lineaire denken”, noemt inleider Herman Wijffels deze verandering, als hij pleit voor een circulaire economie. Daarbij pakt hij stevig uit door de landbouw te degraderen tot “de meest destructieve industrie van deze planeet”. Na afloop van het symposium oordeelt Wijffels milder: “… in Wageningen lijkt er toch iets verschoven te zijn, nu alle bodemdeskundigheid daar bij elkaar is gekomen.” Hij doelt op het Centrum voor Bodemecologie waarin de levende bodem centraal staat als onderzoeksgebied. Dagvoorzitter Louise Vet, zelf directeur van het NIOO-onderzoeksinstituut - heeft er deze dag vaak op gewezen. Volgens haar is er een nieuwe generatie landbouwwetenschappers ontstaan, “… voor wie de oude tweedeling tussen een industriële landbouw en een - destijds alternatief genoemde - biologische landbouw, niet meer bestaat.”

 

Visser: ontken de geschiedenis niet!

Visser: niet ontkennen

Historicus Joost Visser relativeert dit: “ We moeten de geschiedenis ook weer niet ontkennen. Het oude, lineaire denken werkt nog steeds door in de overheersende rol van industrie en overheid in de landbouw.”

Hij pleit er dan ook voor om de boer en de bodem opnieuw centraal te stellen in de landbouw. In zijn voordracht laat hij zien hoe aan het begin van de vorige eeuw de opvattingen over plantenvoeding zijn veranderd. De toen aanwezige kennis over uitwisseling van complexe organische verbindingen tussen wortel en levende bodem, is ter zijde geschoven door het concept dat planten uitsluitend minerale voeding tot zich nemen: “De elementen zijn met name door de kunstmestindustrie tot nutriënten benoemd.”

Kennis over uitwisseling van complexe organische verbindingen tussen wortel en levende bodem, is ter zijde geschoven door het concept dat planten uitsluitend minerale voeding tot zich nemen.

De gevolgen van deze gewijzigde opvatting maakt landbouwwetenschapper Anton Nigten duidelijk door te wijzen op de inmiddels ontstane onbalans in onze voedingsgewassen. De door hem onthulde feiten onderstrepen waarom hij evenals Visser in het symposiumprogramma als klokkenluider is aangekondigd. Nigten wijst op een systematisch overschot in onze voeding van met name kalium en stikstof (in de vorm van ammoniak en nitraat). Verwerking in de voedingsmiddelenindustrie vergroot deze onbalans nog verder: “Met name raffinage en verhitting verarmen het voedsel in sterke mate. De ingrepen van de minerale landbouw en van de voedingsmiddelenindustrie hebben geleid tot een  absoluut tekort aan magnesium en sporenelementen."